Η μετάλλαξη ενός ποδοσφαιρικού αθάνατου

Στις 13 Δεκεμβρίου 2022, μετά τη νίκη της Αργεντινής με 3-0 απέναντι στην Κροατία, ο Λιονέλ Μέσι είχε ανακοινώσει ότι η πορεία του στα Παγκόσμια Κύπελλα θα ολοκληρωνόταν στον τελικό του Κατάρ.

Όλα έμοιαζαν ιδανικά σχεδιασμένα. Ο μεγάλος ποδοσφαιριστής θα έπαιζε για τελευταία φορά στο κορυφαίο επίπεδο, θα κατακτούσε το μοναδικό τρόπαιο που έλειπε από τη συλλογή του και θα αποχωρούσε από τη σκηνή έχοντας ολοκληρώσει την αποστολή του.

Μόνο που ο τελευταίος χορός αρνήθηκε να τελειώσει.

Τέσσερα χρόνια αργότερα, ο Μέσι είναι ξανά εδώ. Όχι για μία τιμητική συμμετοχή ούτε ως αρχηγός περιορισμένων αγωνιστικών καθηκόντων. Είναι ο πρώτος σκόρερ της Αργεντινής, ο κορυφαίος δημιουργός της και ο άνθρωπος από τον οποίο περνάει σχεδόν κάθε σοβαρή επιθετική ενέργεια.

Στον τελικό απέναντι στην Ισπανία θα γίνει, σε ηλικία 39 ετών και 25 ημερών, ο γηραιότερος ποδοσφαιριστής γηπέδου που αγωνίζεται σε τελικό Μουντιάλ. Μόνο ο Ιταλός τερματοφύλακας Ντίνο Τζοφ ήταν μεγαλύτερος, όταν το 1982 κατέκτησε το τρόπαιο σε ηλικία 40 ετών και 133 ημερών.

Εάν σκοράρει, θα καταρρίψει ακόμη ένα ρεκόρ: αυτό του γηραιότερου σκόρερ σε τελικό, το οποίο κατέχει από το 1958 ο Σουηδός Νιλς Λίντχολμ, σε ηλικία 35 ετών και 264 ημερών.

Το θέμα, όμως, δεν είναι η ηλικία του. Το πραγματικό θέμα είναι ότι στα 39 του εξακολουθεί να είναι ο σημαντικότερος παίκτης του Μουντιάλ.

Η Αργεντινή περιστρέφεται γύρω του

Οι αριθμοί που καταγράφει η Opta δεν αφήνουν περιθώρια για διαφορετικές ερμηνείες.

Ο Μέσι έχει πετύχει οκτώ γκολ και έχει μοιράσει τέσσερις ασίστ. Συμμετείχε, δηλαδή, άμεσα στα 12 από τα 19 τέρματα της Αργεντινής, ποσοστό 63%.

Ακόμη και αυτός ο αριθμός δεν αποτυπώνει ολόκληρη την επιρροή του. Από δική του σέντρα προήλθε και το αυτογκόλ του Ντινέι Μπόρχες, το οποίο έδωσε στην Αργεντινή τη δύσκολη πρόκριση απέναντι στο Πράσινο Ακρωτήρι.

Στο Μουντιάλ του 2022 είχε άμεση συμμετοχή στα οκτώ από τα 12 γκολ της Αργεντινής μέχρι τον τελικό, πριν σκοράρει ακόμη δύο φορές απέναντι στη Γαλλία.

Τα ποσοστά εξάρτησης της ομάδας από εκείνον παραμένουν σχεδόν αναλλοίωτα. Το 2022 συμμετείχε, είτε ως εκτελεστής είτε ως δημιουργός, στο 53% των τελικών προσπαθειών της Αργεντινής. Το 2026 βρίσκεται στο 52,7%.

Δεν πρόκειται για έναν βετεράνο που επιλέγει ορισμένες στιγμές για να δείξει την κλάση του. Είναι ο ποδοσφαιριστής που καθορίζει πού, πότε και με ποιον τρόπο θα επιτεθεί η παγκόσμια πρωταθλήτρια.

Στο φετινό Μουντιάλ έχει 59 συνολικές συμμετοχές σε τελικές προσπάθειες: 34 δικά του σουτ και 25 ευκαιρίες που δημιούργησε για συμπαίκτες του. Ο επόμενος Αργεντινός είναι ο Αλέξις Μακ Άλιστερ με μόλις 18.

Η διαφορά των 41 ενεργειών αποκαλύπτει το πραγματικό μέγεθος της κυριαρχίας του.

Η Αργεντινή δεν έχει απλώς έναν ηγέτη. Έχει οικοδομήσει ολόκληρη την επιθετική γεωμετρία της γύρω από εκείνον.

Εξάρτηση που θυμίζει Μαραντόνα

Δεν είναι εύκολο να βρεθεί ιστορικό προηγούμενο εθνικής ομάδας που να εξαρτάται σε τέτοιο βαθμό από έναν ποδοσφαιριστή.

Η αναπόφευκτη σύγκριση οδηγεί στο 1986 και τον Ντιέγκο Μαραντόνα. Στα γήπεδα του Μεξικού, ο Μαραντόνα συμμετείχε στο 55,7% των τελικών προσπαθειών της Αργεντινής, οδηγώντας την στην κατάκτηση του Παγκοσμίου Κυπέλλου.

Από το 1966, μόλις επτά ποδοσφαιριστές έχουν συμμετάσχει σε τουλάχιστον 30 τελικές προσπάθειες σε ένα Μουντιάλ και παράλληλα έχουν εμπλοκή στο 50% ή περισσότερο των προσπαθειών της ομάδας τους.

Δύο από αυτές τις επιδόσεις ανήκουν στον Μέσι: το 2022 και το 2026.

Ο ίδιος άνθρωπος, σε δύο Παγκόσμια Κύπελλα με απόσταση τεσσάρων ετών και σε ηλικίες κατά τις οποίες οι περισσότεροι μεγάλοι ποδοσφαιριστές έχουν ήδη υποχωρήσει αγωνιστικά.

Ο Μέσι δεν νίκησε τον χρόνο αυξάνοντας την ένταση του παιχνιδιού του. Τον νίκησε περιορίζοντας τις άσκοπες κινήσεις και μετατρέποντας κάθε επαφή με την μπάλα σε απόφαση.

Δεν τρέχει περισσότερο – Σκέφτεται γρηγορότερα

Ο Μέσι του 2026 δεν μπορεί και δεν χρειάζεται να επαναλάβει τις εκρηκτικές κούρσες της εποχής της Μπαρτσελόνα. Δεν θα πάρει την μπάλα από τη μεσαία γραμμή για να περάσει τέσσερις αντιπάλους με ταχύτητα.

Η σημερινή του δύναμη βρίσκεται αλλού.

Διαβάζει τον τρόπο με τον οποίο αλλάζει το παιχνίδι. Καταλαβαίνει πότε κουράζεται ο προσωπικός του αντίπαλος, πότε μία ομάδα χαμηλώνει τις γραμμές της και πότε δημιουργείται χώρος στα άκρα.

Στα τρία τελευταία παιχνίδια της Αργεντινής είχε συνολικά 88 επαφές με την μπάλα στα πρώτα ημίχρονα και 200 μετά την ανάπαυλα. Σε αναγωγή ανά 90 λεπτά, οι επαφές του αυξάνονται από 59 πριν από το ημίχρονο σε 109 μετά από αυτό.

Δεν εξαφανίζεται από τα παιχνίδια. Τα μελετά από μέσα.

Στα πρώτα 45 λεπτά επιτρέπει στον αντίπαλο να πιστέψει ότι έχει περιορίσει την επιρροή του. Στη συνέχεια αλλάζει θέσεις, απομακρύνεται από τον συνωστισμό και ζητά την μπάλα σε διαφορετικές περιοχές.

Αυτό έκανε απέναντι στην Αίγυπτο, την Ελβετία και την Αγγλία. Όταν οι αντίπαλοι οπισθοχώρησαν ή το αποτέλεσμα παρέμενε αμφίρροπο, ο Μέσι μετακινήθηκε από τον κεντρικό άξονα προς τη δεξιά πλευρά.

Δεν πήγε εκεί για να κρυφτεί. Πήγε για να βρει χώρο.

Το μοιραίο λάθος του Τούχελ

Η Αγγλία κατάφερε να τον κρατήσει σχετικά ήσυχο για περίπου μία ώρα στον ημιτελικό. Προηγήθηκε και έφτασε κοντά στην πρόκριση.

Στη συνέχεια ο Τόμας Τούχελ επέλεξε να προστατεύσει το αποτέλεσμα, υποχωρώντας και ενισχύοντας την άμυνά του. Αυτή η επιλογή έδωσε στον Μέσι αυτό ακριβώς που χρειαζόταν: κατοχές στο τελευταίο τρίτο του γηπέδου και χρόνο για να επιλέξει την τελική ενέργεια.

Στο πρώτο γκολ, η Αγγλία αντέδρασε αργά σε ένα γρήγορο κόρνερ. Ο Μέσι βρήκε τον Ένσο Φερνάντες ελεύθερο έξω από την περιοχή και εκείνος ισοφάρισε.

Στις καθυστερήσεις ήρθε η απόλυτη ποδοσφαιρική λεπτομέρεια. Ο Μέσι κινήθηκε προς τα δεξιά και έβγαλε με το θεωρητικά αδύναμο πόδι του μία σέντρα ακριβείας στο κεφάλι του Λαουτάρο Μαρτίνες.

Δεν χρειάστηκε να περάσει κανέναν. Δεν χρειάστηκε να σουτάρει. Αρκούσε να δει μία κίνηση που οι υπόλοιποι δεν είχαν ακόμη αντιληφθεί.

Στο παιχνίδι με την Αγγλία πραγματοποίησε έξι σέντρες σε κανονική ροή, τις περισσότερες που έχει καταγράψει ποτέ σε αγώνα Παγκοσμίου Κυπέλλου. Είχαν προηγηθεί πέντε απέναντι στην Ελβετία και τέσσερις απέναντι στην Αίγυπτο.

Και οι 15 αυτές σέντρες πραγματοποιήθηκαν μετά το ημίχρονο. Πριν συμπληρωθεί μία ώρα παιχνιδιού είχε μόλις δύο.

Αυτό δεν αποτελεί σύμπτωση. Είναι προσαρμογή στις συνθήκες του αγώνα.

Η «ζώνη 14» παραμένει το βασίλειό του

Παρά τις μετακινήσεις του στα δεξιά, ο πιο επικίνδυνος χώρος για τον Μέσι παραμένει η κεντρική περιοχή έξω από τη μεγάλη περιοχή, η περίφημη «ζώνη 14».

Εκεί μπορεί να πασάρει κάθετα, να συνδυαστεί, να σουτάρει ή να αναγκάσει δύο αντιπάλους να βγουν επάνω του, ανοίγοντας χώρο για τους συμπαίκτες του.

Στο φετινό Μουντιάλ, το 19% των επαφών του σε κανονική ροή έχει πραγματοποιηθεί σε αυτή την περιοχή. Είναι το υψηλότερο ποσοστό που έχει καταγράψει σε Παγκόσμιο Κύπελλο, αυξημένο από το 16% του 2022.

Από τη συγκεκριμένη ζώνη έχουν προέλθει τα 16 από τα 34 σουτ του, ποσοστό 47%.

Δεν είναι τυχαίο ότι η Αργεντινή έχει πραγματοποιήσει το 33,1% των επαφών της στο επιθετικό μισό μέσα από το κεντρικό τρίτο του γηπέδου. Πρόκειται για την υψηλότερη επίδοση της διοργάνωσης.

Η ομάδα του Σκαλόνι επιδιώκει να μεταφέρει την μπάλα εκεί όπου ο αρχηγός της παραμένει πιο επικίνδυνος από οποιονδήποτε άλλο ποδοσφαιριστή στον κόσμο.

Η Ισπανία δεν πρέπει να επαναλάβει το αγγλικό λάθος

Η αντιμετώπιση του Μέσι δεν μπορεί να στηριχθεί σε ένα αυστηρό προσωπικό μαρκάρισμα. Στα 39 του έχει πλέον την εμπειρία να οδηγεί τον προσωπικό του αντίπαλο μακριά από την περιοχή στην οποία θέλει πραγματικά να εμφανιστεί.

Η Ισπανία πρέπει να ελέγξει τους χώρους και όχι να κυνηγήσει το πρόσωπο.

Ο Ρόδρι θα κληθεί να προστατεύσει τη ζώνη μπροστά από τους κεντρικούς αμυντικούς. Ο Λαπόρτ δεν πρέπει να παρασυρθεί σε πρόωρες εξόδους, γιατί ο Μέσι περιμένει ακριβώς αυτή την κίνηση για να περάσει την μπάλα στην πλάτη της άμυνας.

Παράλληλα, η αριστερή πλευρά της Ισπανίας θα χρειαστεί να προσαρμοστεί μετά το ημίχρονο. Όσο ο αγώνας προχωρά, ο Μέσι αναζητεί όλο και περισσότερο χώρο δεξιά, απ’ όπου μπορεί να δημιουργήσει με σέντρα ή διαγώνια πάσα.

Το μεγαλύτερο λάθος για την ομάδα του ντε λα Φουέντε θα είναι να προηγηθεί και να κλειστεί. Εάν παραχωρήσει την κατοχή και επιτρέψει στον Μέσι να πάρει επαναλαμβανόμενες αποφάσεις έξω από την περιοχή, τότε θα μεταφέρει τον τελικό στο δικό του γήπεδο.

Η Ισπανία πρέπει να συνεχίσει να αμύνεται προς τα εμπρός. Να κρατήσει την μπάλα και να αναγκάσει τον Μέσι να βρίσκεται μακριά από τη δική της εστία.

Από μηδέν γκολ στα νοκ άουτ σε απόλυτη κυριαρχία

Μέχρι το 2022, ένα από τα ελάχιστα επιχειρήματα που χρησιμοποιούνταν εναντίον του Μέσι ήταν ότι δεν είχε σκοράρει ποτέ σε νοκ άουτ αγώνα Παγκοσμίου Κυπέλλου. Είχε παίξει σε οκτώ τέτοιες αναμετρήσεις χωρίς γκολ.

Στα οκτώ νοκ άουτ παιχνίδια των δύο τελευταίων διοργανώσεων έχει επτά γκολ και έξι ασίστ.

Η συγκεκριμένη μεταμόρφωση δεν αφορά μόνο την ποιότητα. Αφορά και την ψυχολογία ενός ποδοσφαιριστή που, μετά την κατάκτηση του Copa América το 2021, απελευθερώθηκε από το βάρος της αποτυχίας με την Εθνική Αργεντινής.

Μέχρι τότε είχε χάσει τους τελικούς του Copa América το 2007, το 2015 και το 2016. Η πρώτη κατάκτηση άλλαξε τα πάντα. Ακολούθησαν το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2022 και το δεύτερο Copa América το 2024.

Εάν νικήσει την Ισπανία, η Αργεντινή θα έχει κατακτήσει τις τέσσερις τελευταίες μεγάλες διεθνείς διοργανώσεις στις οποίες συμμετείχε.

Όλες μετά την αποχώρηση του Μέσι από την Μπαρτσελόνα το 2021.

Ίσως η απομάκρυνση από τον σύλλογο στον οποίο πέρασε σχεδόν ολόκληρη τη ζωή του να του έδωσε μία νέα αποστολή. Δεν μπορεί να αποδειχθεί. Η χρονική σύμπτωση, όμως, είναι εντυπωσιακή.

Οι αριθμοί που έμοιαζαν αδύνατοι

Ο Μέσι έφτασε τα 21 γκολ σε Παγκόσμια Κύπελλα, ξεπερνώντας το προηγούμενο ρεκόρ των 16 του Μίροσλαβ Κλόζε.

Με τη συμμετοχή του στον τελικό θα φτάσει τις 34 εμφανίσεις στη διοργάνωση, επτά περισσότερες από τον Κριστιάνο Ρονάλντο.

Οι 12 συμμετοχές του σε γκολ στο φετινό τουρνουά αποτελούν τη δεύτερη καλύτερη επίδοση από το 1966, όταν άρχισαν να καταγράφονται οι ασίστ. Μόνο ο Γκερντ Μίλερ είχε περισσότερες, με 13 το 1970.

Ο Μέσι βρίσκεται πλέον και στην κορυφή των ασίστ σε Μουντιάλ από το 1966, έχοντας 12, έναντι οκτώ του Μαραντόνα.

Στα Παγκόσμια Κύπελλα του 2022 και του 2026 έχει συνολικά 22 συμμετοχές σε γκολ μέσα σε 14 εμφανίσεις: 15 τέρματα και επτά ασίστ.

Στις προηγούμενες πέντε διοργανώσεις, από το 2006 μέχρι το 2018, είχε 11 συμμετοχές σε γκολ σε 19 αγώνες.

Στα τελευταία δύο Μουντιάλ διπλασίασε ουσιαστικά ολόκληρη την προηγούμενη παραγωγή του, παρότι αγωνίζεται σε ηλικία κατά την οποία κανονικά η καμπύλη της απόδοσης έχει αρχίσει να καταρρέει.

Ο τελευταίος τελικός στη δεύτερη πατρίδα του

Υπάρχει κάτι σχεδόν συμβολικό στο γεγονός ότι ο τελευταίος αγώνας της καριέρας του σε Παγκόσμιο Κύπελλο μπορεί να είναι απέναντι στην Ισπανία.

Εκεί μεγάλωσε, εκεί έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του και εκεί πραγματοποίησε 17 συγκλονιστικές σεζόν με την Μπαρτσελόνα. Σκόραρε 672 γκολ σε 778 εμφανίσεις, καταρρίπτοντας σχεδόν κάθε ρεκόρ του συλλόγου.

Απέναντί του θα βρεθεί ο Λαμίν Γιαμάλ, ο ποδοσφαιριστής που αρκετοί παρουσιάζουν ως κληρονόμο του στην Μπαρτσελόνα. Ένα παιδί το οποίο ο Μέσι είχε κρατήσει στην αγκαλιά του σε μία φωτογράφιση το 2007.

Η ζωή και το ποδόσφαιρο κλείνουν ορισμένους κύκλους με τρόπους που κανένας σεναριογράφος δεν θα τολμούσε να γράψει.

Δεν είχε τίποτα άλλο να αποδείξει – Το απέδειξε ξανά

Πριν από το Μουντιάλ, αρκετοί πίστευαν ότι η παρουσία του στο MLS θα είχε περιορίσει την ικανότητά του να πρωταγωνιστήσει στο υψηλότερο επίπεδο. Το αμερικανικό πρωτάθλημα βρίσκεται μόλις στη 18η θέση της σχετικής κατάταξης ισχύος της Opta.

Η εκτίμηση ήταν λογική. Αποδείχθηκε λανθασμένη.

Ο Μέσι δεν είναι ο ίδιος ποδοσφαιριστής που ήταν στα 25 ή στα 30 του. Είναι, όμως, εξίσου καθοριστικός με διαφορετικό τρόπο. Αντικατέστησε την έκρηξη με την πρόβλεψη, την ταχύτητα με τη σκέψη και την αδιάκοπη κίνηση με την τέλεια επιλογή θέσης.

Δεν χρειάζεται πλέον να κυριαρχήσει για 90 λεπτά. Του αρκούν δύο στιγμές.

Απέναντι στην Αγγλία χρειάστηκε μία κομπίνα σε κόρνερ και μία σέντρα με το δεξί πόδι για να ανατρέψει την ιστορία ενός ολόκληρου ημιτελικού.

Ο Λιονέλ Μέσι δεν χρειαζόταν το Μουντιάλ του 2026 για να αποδείξει ότι είναι ο κορυφαίος ποδοσφαιριστής όλων των εποχών.

Το απέδειξε, όμως, ξανά.

Και αυτή ίσως είναι η μεγαλύτερη ένδειξη του μεγαλείου του: ακόμη και όταν δεν του έχει απομείνει τίποτα να αποδείξει, εξακολουθεί να βρίσκει έναν καινούργιο τρόπο να το κάνει.