Η μέρα που ο Ολυμπιακός τίμησε την ΑΕΚ! Το παιχνίδι που έγινε γιορτή στη Νέα Φιλαδέλφεια

Αθλητικό Σαν Σήμερα: Την Κυριακή 2 Νοεμβρίου 1930, έξι χρόνια μετά την ίδρυσή της, η ΑΕΚ εγκαινίασε το γήπεδό της στη Νέα Φιλαδέλφεια, δίνοντας φιλικό αγώνα με τον Ολυμπιακό.

Το τελικό 2-2 είχε δευτερεύουσα σημασία μπροστά στο γεγονός ότι ο σύλλογος αποκτούσε τη δική του μόνιμη αθλητική έδρα. Η ομάδα που είχαν δημιουργήσει το 1924 Έλληνες πρόσφυγες από την Κωνσταντινούπολη αποκτούσε έναν χώρο όπου θα μπορούσε να οργανώσει την αγωνιστική της παρουσία και να συγκεντρώνει τους φιλάθλους της.

Η έκταση βρισκόταν στον Ποδονίφτη, στην περιοχή που εξελίχθηκε στη Νέα Φιλαδέλφεια. Δεν επρόκειτο για ένα σύγχρονο στάδιο, αλλά για έναν λιτό αθλητικό χώρο, που είχε διαμορφωθεί χάρη στην προσπάθεια ανθρώπων οι οποίοι διέθεταν περισσότερο μεράκι και προσωπική εργασία παρά οικονομικά μέσα.

Από τον Ποδονίφτη στο πρώτο γήπεδο της ΑΕΚ

Η ιστορία του γηπέδου ξεκινά το 1926, όταν, με ενέργειες του Ιωάννη Χρυσαφίδη, συμβούλου της Επιτροπής Αποκατάστασης Προσφύγων, παραχωρήθηκε μια δενδρόφυτη έκταση στον Ποδονίφτη για τις αθλητικές ανάγκες των προσφύγων.

Η περιοχή τότε δεν είχε τη μορφή που γνωρίζουμε σήμερα. Το έδαφος ήταν ανώμαλο και η δημιουργία ενός ποδοσφαιρικού αγωνιστικού χώρου απαιτούσε σημαντική εργασία.

Πρόσφυγες και φίλοι της ΑΕΚ ανέλαβαν να καθαρίσουν την έκταση και να τη μετατρέψουν σε γήπεδο. Με προσωπική εργασία και περιορισμένα μέσα, διαμόρφωσαν τις πρώτες εγκαταστάσεις.

Η προσπάθεια αυτή είχε ιδιαίτερη αξία για μια κοινωνία που επιχειρούσε να οργανώσει τη ζωή της μετά τον ξεριζωμό του 1922. Η ΑΕΚ, πέρα από τον αθλητικό της χαρακτήρα, αποτελούσε σημείο αναφοράς για ανθρώπους που είχαν εγκαταλείψει τις πατρογονικές τους εστίες και προσπαθούσαν να δημιουργήσουν μια νέα καθημερινότητα στην Ελλάδα.

Τέσσερα χρόνια αργότερα, το γήπεδο ήταν έτοιμο να υποδεχθεί την επίσημη τελετή των εγκαινίων του.

Τι έγραφαν οι εφημερίδες για το γήπεδο του 1930

Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα μαρτυρία προέρχεται από το πρωτοσέλιδο ρεπορτάζ της εφημερίδας «Ελεύθερον Βήμα» της 2ας Νοεμβρίου 1930, το οποίο είχε αναδείξει μεταγενέστερα η ίδια η ΑΕΚ.

Η περιγραφή των εγκαταστάσεων αποτυπώνει την πραγματικότητα εκείνης της εποχής: τέσσερις τοίχοι, τρεις μεγάλες σιδερένιες πόρτες που ακόμη βάφονταν, δύο εστίες, ένα κιγκλίδωμα γύρω από τον αγωνιστικό χώρο και ένα αποδυτήριο που δεν είχε ολοκληρωθεί.

Ήταν εγκαταστάσεις υποτυπώδεις, αλλά για τον σύλλογο αποτελούσαν ουσιαστικό βήμα προόδου.

Το δημοσίευμα υπογράμμιζε ότι η ύπαρξη δικών του εγκαταστάσεων ήταν απαραίτητη για την ανάπτυξη ενός συλλόγου. Η ΑΕΚ άφηνε πίσω της την εποχή κατά την οποία αναγκαζόταν να αναζητά χώρους για να αγωνίζεται και αποκτούσε τη δυνατότητα να δημιουργήσει μια σταθερότερη αθλητική οργάνωση.

Αυτή ακριβώς ήταν η μεγαλύτερη σημασία των εγκαινίων. Το καινούργιο γήπεδο δεν εντυπωσίαζε με την κατασκευή του, αλλά αποτελούσε ένα σημαντικό βήμα για το μέλλον της ομάδας.

Πάνω από 5.000 θεατές και ένα φιλικό με τέσσερα γκολ

Η τελετή των εγκαινίων πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 2 Νοεμβρίου 1930, παρουσία περισσότερων από 5.000 θεατών και προσωπικοτήτων της πολιτικής και κοινωνικής ζωής της εποχής.

Για τον εορτασμό είχε επιλεγεί ο Ολυμπιακός, ένας από τους σημαντικότερους ποδοσφαιρικούς συλλόγους της χώρας.

Το παιχνίδι εξελίχθηκε σε μια ενδιαφέρουσα αναμέτρηση, με την ΑΕΚ να προηγείται δύο φορές και τους Πειραιώτες να ισοφαρίζουν ισάριθμες.

Πρωταγωνιστής για την Ένωση ήταν ο Ηλίας Ηλιάσκος, ο οποίος σημείωσε και τα δύο τέρματά της. Για τον Ολυμπιακό σκόραρε δύο φορές ο Βασίλης Ανδριανόπουλος, μέλος της περίφημης ποδοσφαιρικής οικογένειας των Ανδριανόπουλων, που είχε συνδέσει το όνομά της με τα πρώτα χρόνια του πειραϊκού συλλόγου.

Σύμφωνα με την αναλυτική καταγραφή του ιστορικού αρχείου aekdata, ο Ηλιάσκος άνοιξε το σκορ μόλις στο 3ο λεπτό. Ο Βασίλης Ανδριανόπουλος ισοφάρισε στο 22′, διαμορφώνοντας το 1-1 του ημιχρόνου.

Στο δεύτερο μέρος, ο Ηλιάσκος έδωσε εκ νέου το προβάδισμα στην ΑΕΚ στο 49′, αλλά ο Ανδριανόπουλος απάντησε στο 60′, γράφοντας το τελικό 2-2.

Ο αγώνας έμεινε στην ιστορία ως η πρώτη επίσημη ποδοσφαιρική εκδήλωση του νέου γηπέδου, ανεξάρτητα από το φιλικό του χαρακτήρα. Ο Ηλιάσκος έγινε ο πρώτος ποδοσφαιριστής που σκόραρε σε εκείνη την ιστορική αναμέτρηση.

Ο Ολυμπιακός συμμετείχε παρά την απειλή τιμωρίας

Μια λιγότερο γνωστή λεπτομέρεια των εγκαινίων αφορά τις συνθήκες κάτω από τις οποίες συμμετείχε ο Ολυμπιακός.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα της εποχής, οι «ερυθρόλευκοι» είχαν προγραμματισμένη υποχρέωση να παραστούν στην τελετή έναρξης του πρωταθλήματος Πειραιά την ίδια ημέρα.

Η απόφαση να συμμετάσχουν στο φιλικό της Νέας Φιλαδέλφειας ενείχε τον κίνδυνο τιμωρίας από την αρμόδια ποδοσφαιρική αρχή του Πειραιά. Παρ’ όλα αυτά, ο Ολυμπιακός επέλεξε να τιμήσει την εκδήλωση της ΑΕΚ.

Το περιστατικό αποτελεί μια ενδιαφέρουσα αναφορά στις σχέσεις των δύο συλλόγων κατά την πρώτη περίοδο της ιστορίας τους. Σε μια εποχή που το ελληνικό ποδόσφαιρο βρισκόταν ακόμη στα πρώτα στάδια της οργανωμένης ανάπτυξής του, η παρουσία μιας σημαντικής ομάδας στα εγκαίνια του γηπέδου ενός άλλου συλλόγου είχε και συμβολικό χαρακτήρα.

Ο ρόλος του Κωνσταντίνου Σπανούδη

Σημαντική προσωπικότητα στην προσπάθεια δημιουργίας μόνιμης έδρας για την ΑΕΚ υπήρξε ο Κωνσταντίνος Σπανούδης, πρώτος πρόεδρος και ένας από τους ιδρυτές του συλλόγου.

Ο Σπανούδης, με καταγωγή από την Κωνσταντινούπολη, είχε σημαντική παρουσία στον δημόσιο βίο και συνέβαλε στην προσπάθεια οργάνωσης της ΑΕΚ κατά τα πρώτα χρόνια της λειτουργίας της.

Το 1934, τέσσερα χρόνια μετά τα εγκαίνια, η παρέμβασή του προς τον Ελευθέριο Βενιζέλο συνέβαλε στην επίσημη παραχώρηση του γηπέδου από το Υπουργείο Πρόνοιας στην ΑΕΚ για αθλητική χρήση.

Πρόκειται για μια σημαντική ιστορική διάκριση: η παραχώρηση της έκτασης για τις ανάγκες των προσφύγων είχε προηγηθεί το 1926, τα εγκαίνια πραγματοποιήθηκαν το 1930 και η επίσημη παραχώρηση στον σύλλογο ακολούθησε το 1934.

Την ίδια περίοδο ξεκίνησαν και εργασίες για τη βελτίωση των εγκαταστάσεων, με περίφραξη και την κατασκευή βασικών υποδομών.

Από το γήπεδο του 1930 στο «Νίκος Γκούμας»

Το γήπεδο της Νέας Φιλαδέλφειας εξελίχθηκε σταδιακά σε μία από τις ιστορικές ποδοσφαιρικές έδρες της Ελλάδας.

Οι σημαντικότερες παρεμβάσεις πραγματοποιήθηκαν τις επόμενες δεκαετίες. Ειδικότερα, κατά την προεδρία του Νίκου Γκούμα, από το 1956 έως το 1963, υλοποιήθηκαν μεγάλα έργα που άλλαξαν τη φυσιογνωμία του σταδίου.

Κατασκευάστηκε το μεγάλο πέταλο προς την πλευρά του Άλσους, τοποθετήθηκε χλοοτάπητας και η χωρητικότητα του γηπέδου ξεπέρασε τις 40.000 θέσεις.

Στις 3 Ιανουαρίου 1962 έγιναν νέα εγκαίνια, αυτή τη φορά με αντίπαλο την Μπαρτσελόνα.

Από το 1991, το γήπεδο έφερε επισήμως το όνομα του Νίκου Γκούμα, αναγνωρίζοντας την προσφορά του στην ανάπτυξη των εγκαταστάσεων και συνολικά στον σύλλογο.

Η κατεδάφιση του 2003 και η επιστροφή του 2022

Η ιστορία του αρχικού γηπέδου ολοκληρώθηκε τον Μάιο του 2003.

Στις 3 Μαΐου εκείνης της χρονιάς, η ΑΕΚ έδωσε το τελευταίο της παιχνίδι στη Νέα Φιλαδέλφεια, επικρατώντας του Άρη με 4-0. Δύο ημέρες αργότερα, στις 5 Μαΐου, ξεκίνησε η κατεδάφιση του «Νίκος Γκούμας».

Η προοπτική ενός νέου σταδίου δεν υλοποιήθηκε στον χρόνο που αρχικά αναμενόταν και η Ένωση υποχρεώθηκε να αναζητήσει άλλες έδρες για πολλά χρόνια.

Η επιστροφή πραγματοποιήθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου 2022, με τα εγκαίνια της «Αγιάς Σοφιάς – OPAP Arena», στον ίδιο ιστορικό χώρο.

Από το πρώτο γήπεδο του 1930 μέχρι το σύγχρονο στάδιο του 2022 μεσολάβησαν πολλές διαφορετικές εποχές, πρωταθλήματα, ευρωπαϊκές βραδιές, διοικητικές αλλαγές και μια μακρά περίοδος απουσίας από τη Νέα Φιλαδέλφεια.

Η γεωγραφική συνέχεια, ωστόσο, διατηρήθηκε. Το νέο γήπεδο ανεγέρθηκε στον χώρο όπου είχε ξεκινήσει η ιστορία της έδρας της ΑΕΚ.

Μια ημερομηνία που ενώνει δύο εποχές

Στις 2 Νοεμβρίου 2026 συμπληρώνονται 96 χρόνια από τα πρώτα εγκαίνια του γηπέδου της ΑΕΚ.

Ο αγώνας με τον Ολυμπιακό, τα δύο γκολ του Ηλία Ηλιάσκου, οι δύο απαντήσεις του Βασίλη Ανδριανόπουλου και η παρουσία χιλιάδων φιλάθλων αποτελούν μέρος της ποδοσφαιρικής ιστορίας εκείνης της ημέρας.

Η ουσιαστικότερη παρακαταθήκη, όμως, βρίσκεται στην ιστορία της δημιουργίας του γηπέδου. Ένας σύλλογος που ιδρύθηκε από πρόσφυγες κατάφερε, μέσα σε έξι χρόνια, να αποκτήσει τη δική του έδρα, χάρη στην κινητοποίηση ανθρώπων που επιδίωκαν να δημιουργήσουν σταθερές βάσεις για το μέλλον.

Εκείνο το γήπεδο, που τον Νοέμβριο του 1930 διέθετε ακόμη ημιτελείς εγκαταστάσεις, αποτέλεσε για περισσότερες από επτά δεκαετίες την έδρα της ΑΕΚ.

Και όταν η Ένωση επέστρεψε το 2022 στη Νέα Φιλαδέλφεια, επέστρεψε στον ίδιο χώρο όπου είχε δώσει το πρώτο της παιχνίδι στις 2 Νοεμβρίου 1930.